Er is geen eenduidige definitie van het begrip ‘dierenwelzijn’. Het wordt vaak beschreven als de lichamelijke en de geestelijke gezondheid van een dier. Dit betekent dat bij een goed dierenwelzijn een varken gezond is en zich goed voelt. Onderzoekers meten het welzijn door het gedrag van de dieren te observeren. De algemene conclusie is wel dat een dier zich het beste voelt in een omgeving waarin het zich goed kan gedragen. Voor een varken betekent dit voldoende leefruimte in een groep en afleiding.

In Nederland biedt de Gezondheids- en welzijnswet voor dieren een belangrijke leidraad voor het welzijnsbeleid. Hierin is onder andere het Varkensbesluit opgenomen. Dit is een richtlijn waarin de minimumnormen ter bescherming van varkens zijn vastgelegd. Enkele normen zijn huisvesting in groepen, minimaal leefoppervlak van dieren en dag- en nachtritme in de stallen. Het Varkensbesluit geldt voor alle varkens en alle in gebruik zijnde stallen in Nederland. De Algemene Inspectiedienst (AID) van het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit controleert de naleving van het besluit.

De sector controleert ook zelf het dierenwelzijn. Dat gebeurt met de kwaliteitsregeling: IKB. Hierin zijn onder andere nationale welzijnseisen opgenomen. Dit betekent dat jaarlijks bij iedere deelnemende varkenshouder het dierenwelzijn op het bedrijf wordt gecontroleerd. Bijna alle varkenshouders nemen aan dit kwaliteitssysteem deel.